فرانچایز و فرانچایزینگ
مفهوم فرانچایز
فرانچایز یکی از راههای ورود به بازار کشورهای خارجی است که ساختاری شبیه به اعطای امتیاز دارد. در فرانچایز میتوان سه طرف رابطه را متصور شد: امتیازدهنده یا Franchisor؛ امتیاز گیرنده یا Franchisee و حق استفاده از نوآوری یا اختراع یا همان Pattern. امتیازدهنده امتیاز تجاری، نام شرکت و محصول را واگذار میکند و خدماتی از قبیل مواد خام، تجهیزات آموزش و منابع مالی را در اختیار امتیازگیرنده قرار میدهد. در واقع در فرانشیز یا حق امتیاز به شرکتی این اختیار داده میشود که محصولات شرکت دیگری را بفروشد و در ازای آن فرانشیز دریافت کند. دانش فنی فرانچایزینگ اجازۀ استفاده از دانش فنی، روشهای عملیاتی، برند یا حقوق انحصاری را در اختیار شرکت دیگری قرار میدهد. فرانچایزینگ یکی از نمودهای حرکت بازار کشورها به سمت اقتصاد بازار است. این روش کسبوکار سبب تدوام و توسعۀ مشاغل در سطح فراملی میشود که به رونق تجارت و صادرات به دیگر کشورها میانجامد و با ایجاد اشتغالزایی زمینه توزیع محصولات و کسب سود بیشتر را مهیا میسازد.
کاربردهای فرانچایزینگ
امروز درصد قابلتوجهی از محصولات مصرفی مردم جهان از جانب فرانچایزرها تأمین میشود. یکی از نمونههای مطرح و شناختهشده فرانچایز در جهان، مکدونالد است که علامت تجاری، مواد اولیه، آموزشهای لازم و تبلیغات مدنظر خود را در اختیار افراد و شرکتهایی قرار میدهد که علاقهمندند در هر گوشهای ازجهان، محصولات این برند را به دست مصرفکننده برسانند. در واقع مکدونالد فروشندۀ همبرگر نیست، بلکه کسبوکاری است که شعبههای خود را میفروشد. به همین دلیل شاید یکی از بهترین گزینهها برای کسانی که صاحب تخصص و سرمایه خاصی نیستند، همین فرانچایز باشد. صنعت فرانچایزینگ همچنین این فرصت را فراهم میآورد تا سرمایههای کوچک پراکنده در کشور را ساماندهی کند و برای حرکت اقتصادی عظیم کشور آن را به کار گیرد.
از سوی دیگر به دلیل میانرشتهای بودن مطالعات مربوط به این رشته، فعالیت در آن سبب نزدیکی رشته هایی همچون مدیریت، مردمشناسی، اقتصاد و تجارت بینالملل خواهد شد که در واقع بستری برای حرکت سیاست عمومی به سمت توسعه به شمار میآید.
دفتر حقوقی بین المللی ESK
تیم ما متشکل از وکلای بسیار ماهر و توانمندی است که تجربه عملی و دانش آکادمیک را با هم ترکیب کردهاند. بیشتر وکلای ما در محیطهای مختلف حرفهای کار کردهاند که گاهی فراتر از حوزه تخصصی آنان است.
الزامات دریافت فرانچایز
پس از این که زمینه کاری مورد علاقهتان را انتخاب کردید، باید میزان سرمایه ای را که قصد دارید در این امر به کار گیرید، مشخص کنید. البته به طور معمول امتیازدهنده تخمینی از سرمایه اولیه مورد نیاز را در اختیار شما قرار خواهد داد، با وجود این آگاهی شما نسبت به میزان سرمایهای که قصد دارید در این کار وارد کنید، در مراحل بعدی بسیار بااهمیت خواهد بود. بهتر است پیش از اقدام به هر نوع فعالیتی، با یک وکیل یا مجموعه حقوقی که دارای تجربههای مفید و مستند در زمینه فرانچایز باشند، مشورت کنید. این شخص یا اشخاص باید نسبت به قوانین، مقررات و ساختار حقوقی کشور فرانچایزدهنده اطلاعات کافی داشته باشند تا شما را نسب به حدود اختیارات و مسئولیتهایتان آگاه سازد. همچنین قوانین بین المللی حاکم بر فرانچایز و قواعد خاص هر برند جهت اعطای امتیاز، از دیگر نکات مهمی است که بهتر است تحقیق و بررسی پیرامون آن را به مجموعه حقوقی مورداعتمادتان واگذار کنید.
فرانچایزینگ در ایران
در کشور ما براساس قانون ثبت اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری بستر مناسبی در قلمرو حقوق مالکیت معنوی برای جذب فرانشیز فراهم شده است. البته فقدان قوانین خاص فرانشیز و مخالفتهای برخاسته از اصل ۴۴ قانون اساسی در سخت گیری نسبت به شروط ضد رقابت، بسترهای حقوقی لازم را برای توسعه این امر در کشور با چالشهایی روبهرو ساخته است و برای عملکرد بهتر نیازمند اصلاح قوانین و تغییرات حقوقی گسترده است. از سوی دیگر، به دلیل وجود شرایط تحریم اقتصادی در ایران، کسبوکارهای معتبر جهانی به رغم تمایل، امکان فعالیت در کشور را ندارند و از این نظر، بازار ایران برایشان فاقد کارایی است. همچنین دانش فنی مورد نیاز جهت راه اندازی فرانچایزینگ داخلی، در کشور دارای ضعفهای جدی است. صاحبان کسبوکارهای موفق و برندهای خوشنام داخلی، نسبت به اعطای امتیاز خود به شعبات دیگر، واهمه دارند و نگران از دست رفتن کیفیت محصولات ارائهشده و شهرت خویش هستند. این در حالی است که اگر برندهای داخلی نسبت به این امر واکنش مثبتتری داشته باشند، سبب چرخه صنعتی و تولیدی در کشور خواهد شد و امکان حضور برندهای معتبر ایرانی را در سطح جهانی فراهم خواهد ساخت.
نکات مهم در گرفتن فرانچایز
زمانی که شما دریافتکننده یک فرانچایز (Franchisee) میشوید، در اصل ادامهدهندۀ کسبوکار اصلی (Franchisor) هستید. بدینمعنی که خلاقیتهای شخصی کمتر در کار دخیل خواهند بود و شما باید خطمشیهای اصلی مشخصشده توسط امتیازدهنده را رعایت کنید و چه بسا حتی تغییرات مدیریتی یا استراتژیهای کلان شرکت مادر، بر کسبوکار شما مؤثر خواهد بود. شما باید همواره به امتیازدهنده سود بدهید و ارزشافزودههایی که در طول کار کسب میکنید متعلق به اوست نه شما! اما هیچیک از این موارد از جذابیت فرانچایز به عنوان یک کسبوکار زودبازده نمیکاهد، زیرا نوآوریها، برنامهریزیها، تربیت نیروی انسانی، ساخت و تهیه مواد اولیه، برندسازی و تبلیغات پیش از این در جای دیگری انجام شده است و از این نظر شما مشکلات کمتری در کسبوکارتان خواهید داشت.
تیم حقوقی ESK به طرفین قراردادهای فرنچایز مشاوره میدهد و با تنظیم قرارداد و تبیین الزامهای حقوقی مرتبط، راه را برای توسعۀ تجارت در ایران میگشاید. بررسی سایر جوانب این قراردادها مانندِ مالکیت معنوی و دعاوی مرتبط نیز از دیگر تخصصهای این دفتر است.