ماده تضمین قرارداد را چگونه بنویسیم؟

بسیاری از قراردادها نیاز به تضمین دارند تا طرفین از اجرای تعهدات اطمینان حاصل نمایند. لذا نحوه نگارش شرط تضمین در قرارداد اهمیت زیادی دارد.

۱. مبلغ ضمانت

مبلغ ضمانت باید مشخص گردد که بهتر است به صورت مبلغ مقطوع باشد؛ نه درصدی از قیمت قرارداد، مگر در مورد تضمین حسن اجرای کار که به صورت کسر درصدی از مبلغ تعیین می‌شود.

۲. نوع تضمین

ابزارهای تضمین مختلفی وجود دارد که رایج‌ترین آنها، چک، سفته و ضمانت‌نامه بانکی است. در قرارداد باید نوع تضمین مشخص شود. ضمانت‌نامه بانکی دارای بالاترین سطح تضمین است و بانک بدون ورود به رابطه پایه طرفین، و با تقاضای ذی‌نفع، اقدام به پرداخت مبلغ ضمانت‌نامه می‌نماید. رهن اموال و سپس چک در مراحل بعدی قرار دارند. سفته دارای پایین‌ترین سطح تضمین از بین موارد ذکر شده است.

۳. شرایط تضمین

هر تضمینی دارای شرایطی برای ارائه است. مشخصات چک یا سفته، بانک صادر کننده و موارد دیگر باید ذکر شود تا از ابهام پرهیز شود. ذکر این مشخصات همچنین به متعهد کمک می‌کند که به این موارد در قرارداد استناد کند و از سوء استفاده احتمالی جلوگیری نماید.

۴. زمان ارائه تضمین

با توجه به کارکرد هر تضمین، زمانه تهیه و ارائه آن متفاوت است. تضمین انجام تعهد اغلب هم زمان با امضای قرارداد ارائه می‌شود. تضمین پیش پرداخت، همزمان یا قبل از پرداخت مبلغ ارائه می‌شود. اما ارائه ضمانت‌نامه بانکی همزمان با امضای قرارداد امکانپذیر نیست. لذا متعهدله نامه‌ای به بانک می‌نویسید و مشخصات قرارداد و مبلغ ضمانت را ذکر می‌کند تا متعهد بتواند قبل از انعقاد قرارداد، ضمانت‌نامه را دریافت کند.

۵. زمان عودت تضمین

زمان بازگرداند هر تضمین باید مشخص گردد که می‌تواند بعد از انجام تمام یا بخشی از تعهدات، یا مستهلک شدن پیش پرداخت باشد.

۶. محل استفاده از تضمین

تعیین محل و شرایط استفاده از تضمین در قرارداد ضروری نیست، اما تضمین اغلب در جایی کارایی دارد که متعهد نقض تعهد نماید یا مثلا پیش پرداخت در غیر مورد تعیین شده استفاده شود. محل استفاده از تضمین همچنین می‌تواند در موارد تأخیر یا فسخ قرارداد به دلیل مرتبط با متعهد باشد.

حق ورود به قرارداد در ضمانت‌نامه

در برخی از قراردادها و به طور خاص قراردادهای اجرای یک پروژه، ممکن است شرط شود که اگر به دلیل تخلف متعهد، وجه الضمان توسط متعهد له دریافت شد، ضامن دارای یک حق اضافی ورود به قرارداد باشد. منظور از ورود به قرارداد، جایگزین شدن ضامن به جای شخص متخلف و اجرای پروژه یا موضوع قرارداد توسط وی است.
ورود ضامن به قرارداد و برعهده گرفتن وظایف یکی از طرفین که به دلیل تخلف کنار گذاشته شده، نیازمند تصریح در قرارداد اصلی یا توافق متعاقب است.
این نوع تبدیل تعهد که مطابق ماده ۲۹۲ از قانون مدنی ایران به رسمیت شناخته شده، در حقوق ایران نیز قابلیت اجرا دارد.

در هنگام استفاده از حق جایگزینی یا ورود به یک قرارداد، چند نکته باید مد نظر قرار گیرد:

1. شرط مباشرت نشده باشد، یا موضوع قرارداد از مواردی نباشد که وابسته به شخصیت و جایگاه طرف مقابل باشد.
2. شرکت یا شخص جایگزین توانایی حرفه‌ای و فنی در اجرای موضوع قرارداد داشته باشد.
3.  برخی موارد قراردادی نیازمند توافق جدید در بین طرفین است، از جمله تغییر مدت اجرای تعهدات و ذکر تضمینات جدید در قرارداد (ماده ۲۹۳ قانون مدنی).
4.  در صورتی که ضامن شخصاً توانایی اجرای قرارداد را ندارد، لازم است که حق برگزاری مناقصه یا انتخاب پیمانکار فرعی برای ادامه قرارداد تصریح گردد. ورود به یک قرارداد برای ضامن این امتیاز را دارد که از منفعت اجرای قرارداد بهره‌مند می‌گردد، در حالی که مانع رجوع به مضمون عنه برای جبران خسارت پرداخت شده نیز نخواهد بود. استفاده از این نوع تضمین در جایی که طرف قراردادی یک شرکت فرعی است و توسط شرکت مادر خود تضمین شده است، رواج بیشتری دارد و مانع فسخ و از بین رفتن یک قرارداد می‌گردد.