در این مطلب میخوانید:
ارکان جوینت ونچر
مقدمه
ارکان قرارداد جوینت ونچر برحسب نوع آن (شرکتی یا قراردادی) دارای تفاوتهایی است؛ اگرچه «جوینت ونچر شرکتی» از حیث ماهیت دارای شباهتهای اساسی با «جوینت ونچر قراردادی» است، ولی از حیث ساختار با آن متفاوت است؛ برخلاف جوینت ونچر قراردادی که مبنای روابط شرکا و حقوق و تعهدات طرفین صرفاً قرارداد بین آنهاست، در جوینت ونچر شرکتی افزون بر قرارداد، روابط شرکا و حقوق و تعهدات آنها بر مبنای حقوق شرکتها و مقررات آمره مربوط به آن در کشور محل تشکیل شرکت مشترک، تعیین میشود. وانگهی ایجاد یک شخصیت حقوقی مستقل از شرکا تحت عنوان «شرکت مشترک»، آثار متعددی در روابط، حقوق و تعهدات شرکا دارد که این امر به نوبه خود تأثیر بسزایی در ارکان جوینت ونچر شرکتی خواهد داشت.
۱. مشارکت شرکا در سرمایهگذاری و تأمین مالی جوینت ونچر
در جوینت ونچر قراردادی هریک از شرکا اقلام نقد و غیرنقد سرمایه را وارد جوینت ونچر کرده و متناسب با میزان مشارکت خود نسبت به دیگر شرکا، مالک مشاع اموال و داراییهای جوینت ونچر میشود؛ ولی در جوینت ونچر شرکتی به دلیل اینکه شرکت مشترک واجد شخصیت حقوقی مستقل از شرکا و سهامداران است، هریک از شرکا اقلام نقد و غیرنقد سرمایه را وارد شرکت مشترک کرده و بر مبنای میزان مشارکت خود سهمالشرکه یا سهام دریافت میکند، بدون آنکه مالک مشاع اموال و داراییهای جوینت ونچر شده باشد.
زیرا اقلام سرمایه تحت مالکیت شرکت مشترک قرار میگیرند؛ وجه تسمه «مشترک» برای چنین شرکتی را باید از یکسو در سرمایهگذاری مشترک سهامداران در آن و عزم همگانی ایشان برای اجرای پروژهای معین یا سرمایهگذاریهای متوالی بهوسیلۀ این شرکت و از سوی دیگر در مدیریت و کنترل مشترک شرکت توسط سهامداران جستوجو کرد؛ این اشتراک به مالکیت مشترک آنها در اموال شرکت منجر نخواهد شد؛ درواقع این اشتراک ناظر به هدف سهامداران از تشکیل چنین شرکتی و نحوه سرمایهگذاری و مدیریت آنها در شرکت مشترک است نه مالکیت اموال یا دارایی آن.
مطالب پیشنهادی برای مطالعه :
۲. مشارکت در سود و زیان
یکی دیگر از ارکان جوینت ونچر سهیم بودن هریک از شرکا بر مبنای میزان سرمایهگذاری خود در سود و زیان ناشی از پروژه است؛ مشارکت شرکا در سود و زیان جوینت ونچر معمولاً بر مبنای سهام ایشان تعیین شده و هر طرف به میزان مشارکتی که در سرمایهگذاری داشته، در سود و زیان ناشی از آن سهیم خواهد بود. در برخی از موارد ممکن است یک یا چند تن از شرکا دارای سهام یا سهمالشرکه ممتاز بوده و بر مبنای میزان و نوع امتیازاتی که به سهام آنها تعلق گرفته، نسبت به بقیه سود بیشتری دریافت دارند.
در قرارداد، باید دوره زمانی که سود سهمالشرکه به شرکای مشارکت پرداخت خواهد شد، تعیین شود. در جوینت ونچرهای شرکتی، مشارکت در سود و زیان سرمایهگذاری افزون بر شرکتنامه و اساسنامه شرکت، تحت شمول مقررات و حقوق حاکم بر شرکتها در کشور محل تشکیل شرکت مشترک نیز خواهد بود؛ ازاینرو رعایت این مقررات به هنگام تقسیم سود از یکسو و جبران زیانهای وارده از سوی دیگر الزامی است. درحالیکه در جوینت ونچر قراردادی، اختیار شرکا در پیشبینی ترتیبات توافقی بهمنظور تقسیم سود و تحمل زیانهای وارده گسترده است.
ممکن است در قرارداد مقرر شود که سود ناشی از مشارکت تا مدت مشخصی، قابل برداشت و تقسیم بین شرکا نخواهد بود و سود ذخیرهشده به عنوان سرمایه در حساب شرکت مشترک یا مشارکت منظور و سهام یا سهمالشرکه شرکا متناسب با سودی متعلق به آنها، افزایش یابد. در برخی از موارد ممکن است بر اساس توافق شرکا مقرر شود که تمام یا بخشی از سود متعلقه به سهام به صورت غیرنقد از محصولات تولیدی پروژه پرداخت شود، در این صورت ابتدا میزان سودی که به سهام یا سهمالشرکه تعلق میگیرد، محاسبه شده، سپس بر مبنای این محاسبه محصولات تولیدی پروژه بر اساس شیوه قیمتگذاری توافقشده برای آنها، به شرکای مشارکت تخصیص مییابند؛ به عنوان نمونه در پروژه تولید لاستیک که به صورت جوینت ونچر قراردادی بین شرکتهای اتریشی و ایرانی در سال ۱۳۸۳ امضا شد، مقرر شد: «پرداخت بخشی از سود به شرکا از طریق تحویل محصولات تولیدی پروژه صورت خواهد پذیرفت».
۳. مشارکت در تصمیمگیری
یکی دیگر از ارکان قراردادهای جوینت ونچر مشارکت شرکا در تصمیمگیری است؛ در جوینت ونچر قراردادی تصمیمگیری در دو مرجع صورت میپذیرد: الف) مجمع شرکا؛ ب) کمیته مدیریت مشترک.
کمیته مدیریت یکی از مراجع تصمیمگیری در جوینت ونچر قراردادی است که بهجز موضوعهایی که تصمیمگیری راجع به آنها مطابق توافق شرکا در صلاحیت انحصاری مجمع شرکا قرار گرفته است، صلاحیت رسیدگی به تمام موضوعهای مربوط به عملیات جوینت ونچر را دارد؛ در این نوع جوینت ونچر به موضوعهایی که تصمیمگیری درباره آنها در صلاحیت مجمع شرکاست به طور مشخص تصریح میشود. اعضای کمیته مدیریت بهوسیله شرکا برای مدت مشخص انتخاب میشوند. مدیریت جوینت ونچر ممکن است بر عهده یک یا چند تن از شرکا، تمامی شرکا و یا حتی به اشخاص ثالث واگذار شود.
در جوینت ونچر شرکتی نیز مرجع تصمیمگیری از دو مرجع «هیأتمدیره» و «مجامع عمومی» تشکیل میشود که این مراجع بر اساس مقررات حقوق شرکتهای کشور محل تشکیل شرکت مشترک، اقدام به اداره جوینت ونچر میکنند؛ ازاینرو مواردی نظیر صلاحیتها، حد نصاب حضور و تصمیمگیری و دیگر موارد مرتبط بر اساس این مقررات تعیین میشوند؛ وانگهی برخی از این مقررات آمره بوده و توافق شرکا برخلاف آنها فاقد اعتبار است. هریک از شرکا و سهامداران مطابق مفاد قرارداد و اساسنامه و نیز مقررات مربوط به حقوق شرکتهای کشور میزبان، در مراجع یادشده حق حضور و رأی خواهند داشت.
منبع: کتاب حقوق سرمایه گذاری خارجی در پرتو قانون و قراردادهای سرمایه گذاری
بدون نظر