اقدامات مهم دولت در راستای سیاست‌گذاری پولی در کشور

شصت‌ویکمین مجمع سالانه بانک مرکزی به ریاست رئیس‌جمهور و رئیس کل بانک مرکزی در سوم مرداد ماه سال جاری در محل بانک مرکزی برگزار شد. در این اجلاس رئیس‌کل بانک مرکزی علاوه بر ارائه گزارش عملکرد و اقدامات بانک مرکزی در سال ۱۳۹۹ در حوزه‌های مختلف پولی، اعتباری، نظارتی، ارزی، ریالی و نشر، حقوقی و فناوری‌های نوین، به شرح اقدامات این سازمان پرداخت.

اکبر کمیجانی رئیس‌کل بانک مرکزی فراز و فرود‌های اقتصاد ایران در سال‌های اخیر را تشریح کرد و به برشماری اقدامات سیاستگذار پولی در مواجهه با این اتفاقات پرداخت. تأمین ارز برای واردات کالاهای اساسی در شرایط تحریمی، به‌کارگیری سیاست احتیاطی کنترل رشد ترازنامه شبکه بانکی، اجرای سیاست نوین پولی مبتنی بر عملیات بازار باز، پرداخت تسهیلات و حمایت از بخش‌های مختلف اقتصاد در شرایط کرونایی، عملیاتی‌کردن قانون صدور چک و درنهایت پیگیری پرونده‌های بین‌المللی از مهم‌ترین اقدامات بانک مرکزی طی سال‌های اخیر بوده است که اکبر کمیجانی رئیس کل بانک مرکزی به شرح و تشریح آن‌ها پرداخت.

به گزارش روابط عمومی بانک مرکزی، اکبر در شصت‌ویکمین اجلاس سالانه مجمع عمومی بانک مرکزی که صبح یکشنبه به ریاست رئیس‌جمهور و با حضور اعضای هیات‌عامل این بانک در محل بانک مرکزی برگزار شد، با توجه به نزدیک‌شدن به روزهای پایانی فعالیت دولت دوازدهم، تحولات شاخص‌های کلان اقتصادی در دولت‌های یازدهم و دوازدهم و همچنین مهم‌ترین اقدامات بانک مرکزی در حوزه‌های مختلف پولی و اعتباری، نظارتی و ارزی در سال ۱۳۹۹ مورد بازبینی و تشریح قرار گرفت.

تأثیر برجام بر اقتصاد ایران

رئیس‌کل بانک مرکزی گفت: دولت یازدهم در شرایطی اقتصاد را تحویل گرفت که رشد اقتصادی در سال ۱۳۹۱ به منفی ۷/۷درصد رسیده بود. با سیاست‌های جدید اقتصادی، این روند در سال ۱۳۹۲ متوقف و از سال ۱۳۹۳ روند بهبود به نحو محسوسی پدیدار شد. در سال ۱۳۹۴ متاثر از افت محسوس قیمت نفت و کاهش درآمدهای نفتی، رشد اقتصادی معادل منفی ۶/۱ درصد رقم خورد. با اجرایی شدن برجام، زمینه بازگشت تبادلات مالی و تجاری بین‌المللی و صادرات نفت به روال طبیعی و در نتیجه بهبود عملکرد تجارت خارجی کشور و نیز تقویت ثبات اقتصادی فراهم شد و با توجه به مجموعه تحولات رخ‌داده، رشد اقتصادی کشور در سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ به‌ترتیب به میزان ۵/ ۱۲ و ۷/۳ درصد تحقق یافت. وی با اشاره به تحریم‌های آمریکا افزود: با خروج دولت آمریکا از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷ و بازگشت دوبارۀ تحریم‌های اقتصادی و محدودیت‌های ایجادشده در مبادلات مالی و تجاری خارجی، تولید ناخالص داخلی طی سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ به‌ترتیب کاهش ۴/۵ و ۵/۶ درصدی را تجربه کرد.

جایگاه سیاست‌های تورمی در بازارهای مالی کشور

رئیس بانک مرکزی به تشریح وضعیت تورم در این سال‌ها پرداخت و گفت: تورم از الگویی مشابه رشد اقتصادی پیروی کرده است، و به همین خاطر با روی کار آمدن دولت یازدهم، تورم روند نزولی به خود گرفت و در سال‌های ۹۵ و ۹۶ تک‌رقمی شد، اما این روند با خروج آمریکا از برجام تغییر کرد و دور جدیدی از روند افزایشی قیمت‌ها در اقتصاد کشور نمایان شد.

کرونا و اقتصاد ایران

کمیجانی در ادامه صحبت‌هایش به شیوع ویروس کرونا و تاثیر آن بر اقتصاد ایران پرداخت و گفت: بروز و شیوع پاندمی کرونا از اواخر سال ۱۳۹۸ و به‌تبع آن افول فعالیت‌های اقتصادی در مقیاس جهانی، منجر به کاهش تقاضا برای صادرات کشور و افت قیمت نفت به سطوح بسیار پایین شد. این مساله علاوه بر محدودیت‌های تحریمی مزید بر علت شد تا درآمدهای صادراتی نفت در سال ۱۳۹۹ بیش از پیش تنزل یابد و مدیریت بازار ارز با دشواری بیشتری مواجه شود.

رئیس شورای پول و اعتبار افزود: در حوزه اعتباری، اولویت‌بخشی به تامین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی با هدف بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت‌های خالی اقتصاد، تامین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط، تامین مالی صنایع پیشران و شرکت‌های دانش‌بنیان، پرداخت تسهیلات قرض‌الحسنه (ازدواج)، خرید تضمینی گندم و تامین مالی بخش مسکن و همچنین پرداخت تسهیلات مقابله با آثار منفی بیماری کرونا به خانوارها و فعالان اقتصادی مورد توجه بانک مرکزی بوده است. کمیجانی افزود در سالی که گذشت در مجموع حدود ۹/۱۸۹۸ هزار میلیارد تومان تسهیلات به بخش‌های مختلف اقتصادی پرداخت شده است که در مقایسه با سال قبل از آن ۸/۹۴ درصد افزایش داشته است.

آسیب‌های تحریم‌ها بر پیکر اقتصاد ایران

کمیجانی با بیان اینکه حوزه ارزی بانک مرکزی در سال‌های گذشته خط مقدم مقابله فوری با تحریم‌های مالی و اقتصادی بوده است، تأکید کرد: در سال ۱۳۹۹ اقداماتی همچون تصویب و اجرای مقررات تنبیهی و تشویقی برای سرعت‌بخشیدن به برگشت ارز حاصل از صادرات در شرایط تحریمی و تنگنای شدید ارزی، تامین ارز ترجیحی مورد نیاز برای واردات بیش از ۸/ ۱۰میلیارد دلار کالاهای اساسی و نهاده‌های دامی، دارو و تجهیزات پزشکی و طراحی و عملیاتی کردن سازوکارهای ویژه (از جمله تهاتر) برای دریافت‌ها و پرداخت‌های ارزی کشور به منظور مقابله با تحریم‌ها از مهم‌ترین اقدامات بانک مرکزی در حوزه ارزی بوده است.

به گفته رئیس کل بانک مرکزی راه‌اندازی سامانه‌های متعدد نظیر سامانه سیاح، صیاد، سمات و رفع تعهدات ارزی از مهم‌ترین برنامه‌های به اجرا درآمده در حوزه فناوری‌های نوین برای افزایش شفافیت، ‌مبارزه با پولشویی، کاهش فرار مالیاتی و بهبود فضای کسب‌وکار برای فعالان اقتصادی کشور بوده است.

سیاست‌های نوین پولی

رئیس کل بانک مرکزی در بخش دیگری از صحبت‌هایش گفت سیاست نوین پولی مبتنی بر عملیات بازار باز و مدیریت نقدینگی و هدایت نرخ سود در بازار بین بانکی به سمت نرخ هدف سیاستی، تصویب اعمال سیاست احتیاطی کنترل رشد ترازنامه شبکه بانکی و الزام بانک‌ها به نگهداری حداقل معادل ۳درصد از مانده کل سپرده‌های بانکی به صورت اوراق اسلامی قابل معامله در بازار سرمایه، از جمله مهم‌ترین اقدامات دولت در زمینه سیاست‌های نوین پولی بوده است.